Vừng đen bổ gan, thận...

Vừng đen , tên khác chi ma, ô ma tử, hồ ma nhân... thuộc loài thực vật họ hồ ma. Theo các nghiên cứu của y học hiện đại, vừng đen có hàm chứa chất béo...

Vừng đen , tên khác chi ma, ô ma tử, hồ ma nhân... thuộc loài thực vật họ hồ ma. Theo các nghiên cứu của y học hiện đại, vừng đen có hàm chứa chất béo, chất albumin, chất diệp toan, kích thích tố... tác dụng chống lão hóa, có thể ức chế các tế bào tự do trong cơ thể, chống xơ cứng động mạch, tăng lượng tế bào máu... Theo y học cổ truyền, vừng đen tính bình, vị ngọt, lợi về kinh gan, thận, đại tràng. Có tác dụng bổ gan, thận, bổ huyết, nhuận tràng. Dùng trong trường hợp đau đầu, hoa mắt, ù, tai, tóc bạc sớm, da khô, huyết hư, phế âm hư tổn.

Bài thuốc bổ gan từ vừng đen 

Vừng đen (chi ma) được sử dụng làm món ăn vị thuốc chữa bệnh như sau:

Chi ma câu kỷ ẩm: vừng đen 15g, hà thủ ô 15g, câu kỷ tử 15g, cúc hoa 9g. Sắc uống. Chữa nhức đầu, hoa mắt, tóc bạc sớm, đại tiện táo.

Chi ma hạnh đào đường: vừng đen 250g, hạnh đào nhân 250g, đường phèn 0,5kg. vừng đen và hạnh nhân rang chín. Đường phèn đun nóng cho vừng và hạnh nhân vào trộn đều đổ ra đĩa, chờ nguội có thể sắn hoặc cắt thành từng miếng nhỏ ăn cách nhật. Chữa suy nhược thần kinh, rụng tóc, chứng hay quên.

Hắc chi ma cao: vừng đen 250g, mật ong, đường phèn, nước gừng tươi đều 100g. Nghiền vừng đen (hoặc cho vừng vào máy xay sinh tố) thành bột lỏng, cho nước gừng, mật ong, đường phèn trộn đều, đun cách thủy 60-90 phút. Ngày uống 3 lần, mỗi lần 20 ml. Chữa hen suyễn, người già cơ thể suy nhược.

Chi ma phục linh: vừng đen 20g, phục linh 25g, bột mì , mật ong vừa đủ. Phục linh và vừng đen giã nát trộn bột mì và mật ong vào, hấp chín. Ăn thường xuyên để tăng cường thể lực, phòng chống bệnh tật.

Hắc chi ma diêm: vừng đen rang chín với muối làm nhân bánh hoặc ăn với cơm. Dùng cho sản phụ ít sữa hoặc tắc sữa.

Chi ma chúc (cháo vừng): vừng đen 20g, gạo lứt 50g. Vừng đen rang chín nấu cháo gạo lứt, thêm đường ăn. Chữa gan thận bất túc, đầu váng, mắt hoa, lưng đau, gối mỏi da khô, huyết hư...

Chi ma chỉ khái tán: vừng đen 125g, đường phèn 30g. Nghiền chung thành bột. Mỗi lần uống 15-30g. Dùng cho người ho khan lâu ngày, phế âm hư tổn.

Chi ma ích trí cao: vừng đen 50g, hà thủ ô 50g, trai ngọc 20g, thần khúc 50g, phục linh 50g, đào nhân 10g, bạch truật 50g, vỏ trong mề gà 10g, trần bì 20g. Nghiền chung thành bột mịn, cho mật ong vào hoàn viên. Ăn mỗi ngày 10-20g. Ăn thường xuyên có tác dụng kiện tỳ, cường thận, tóc đen, sinh tủy, tăng cường trí nhớ.

Chi ma tứ thần hồ: vừng đen 1.000g, bổ cốt chỉ 30g, nhục đậu khấu 20g, ngũ vị tử 20g, táo tầu 35g, gừng tươi 100g, ngô thù du 10g. Tất cả (vừng đen sao thơm; bổ cốt chỉ, nhục đậu khấu, ngũ vị tử, ngô thù du: bỏ hạt) xay khô, tán bột, trộn đều, đựng vào lọ kín. Khi dùng cho nước ấm khuấy tan, không loãng không đặc là được, thêm đường, hấp cách thủy. Phương thuốc có tác dụng bổ gan thận, nhuận ngũ tạng.

Có nên dùng thuốc bổ gan?

Trên thị trường có một số thuốc được người tiêu dùng quen gọi là thuốc bổ gan mà tác dụng thực chất là bảo vệ nhu mô, tăng cường chức năng gan.

Có nên dùng thuốc bổ gan?

Tôi 45 tuổi, bị viêm gan C cấp. Tôi đang dùng thuốc điều trị nhưng nghe nói có một số thuốc bổ gan, tăng cường chức năng gan. Vậy tôi có nên dùng thêm các thuốc bổ gan không? Cảm ơn bác sĩ.

Nguyễn Văn Nam (Tuyên Quang)

Trên thị trường có một số thuốc được người tiêu dùng quen gọi là thuốc bổ gan mà tác dụng thực chất là bảo vệ nhu mô, tăng cường chức năng gan. Nhóm thuốc này chia thành hai loại: nhóm hợp chất tổng hợp (cianidanol, essential, flumeciol, methionin...) và nhóm dược chất chiết xuất từ dược liệu, dược thảo (biphenyl dimethyl dicarboxylat, silymarin...). Các thuốc này nếu dùng đúng lúc sẽ hỗ trợ khi gan bị tổn thương hay bị rối loạn chức năng gan. Khi enzym gan ALT tăng bất thường, chức năng gan suy giảm thì nên dùng các thuốc hỗ trợ này. Khi gan trở lại bình thường thì ngừng thuốc.

Bạn đang bị viêm gan C cấp thì việc cần làm trước tiên là nên dùng thuốc đều đặn theo đúng chỉ định điều trị của bác sĩ. Đồng thời thực hiện chế độ ăn uống khoa học, cung cấp đầy đủ năng lượng và cân đối các thành phần đạm, béo, đường, vitamin và khoáng chất, hạn chế dầu mỡ, ngưng hẳn rượu bia để giúp tình trạng bệnh nhanh được cải thiện. Thời điểm thuận lợi nhất để dùng thuốc bổ gan là sau khi bệnh đang ở trạng thái ổn định hay tương đối ổn định. Nếu bạn muốn dùng bổ sung thuốc bổ gan thì cần hỏi bác sĩ điều trị xem tình trạng bệnh của bạn có phù hợp để sử dụng những thuốc này hay không. Bởi đã có nhiều trường hợp sử dụng thuốc bổ gan bừa bãi sẽ tăng thêm gánh nặng chuyển hóa cho gan. Điều này khiến cho bệnh viêm gan C của bạn không những không khỏi mà có thể nặng thêm.

Đối với trường hợp không mắc viêm gan nhưng chức năng gan yếu, có thể dùng các chế phẩm này để hỗ trợ, bồi dưỡng cho gan nhưng cần có sự tư vấn của thầy thuốc, không tự ý dùng thuốc bổ gan, làm hạ men gan sẽ nguy hại đến sức khỏe. Đặc biệt, để thuốc phát huy hiệu quả thì khi dùng thuốc điều trị bệnh gan hay thuốc bổ gan cần bỏ hẳn rượu bia.

DS. Minh Trung

Món ăn, bài thuốc bổ gan

Theo Ðông y, bệnh viêm gan thuộc phạm trù của các chứng Hoàng đản , Hiếp thống , Tích tụ . Biểu hiện chủ yếu là bệnh lý của hệ thống Tỳ Vị . Dưới đây là một số món ăn, bài thuốc có tác dụng bổ gan, dưỡng gan.

Cháo câu kỷ tử: Câu kỷ tử 20g, gạo nếp 50g, đường trắng vừa đủ. Tất cả cho vào nồi, đổ nước ninh nhừ thành cháo. Ăn vào sáng và tối, có thể ăn lâu dài. Công dụng: Hỗ trợ điều trị viêm gan mạn tính, xơ cứng động mạch

Câu kỷ tử.

Canh gan lợn trứng gà: Gan lợn 200g, trứng gà 1 quả, hành 4 - 5 cây. Gan rửa sạch thái lát, cho nước luộc chín, đập trứng vào khuấy đều, khi chín cho hành, gia vị là được. Có thể ăn kéo dài. Công dụng: Bổ huyết, dưỡng gan.

Cháo bồ công anh: Nhiều nghiên cứu hiện đại cho thấy bồ công anh vị ngọt tính bình, không độc, có tác dụng ức chế vi khuẩn phổ rộng và diệt khuẩn thấy rõ, có tác dụng ức chế và tiêu diệt đối với tụ cầu vàng, trực khuẩn thương hàn, trực khuẩn lỵ. Món cháo bồ công anh có tác dụng phòng ngừa ung thư, giảm huyết áp, bài trừ độc tố ở gan. Cách làm: Bồ công anh 60g, kim ngân hoa 30g, gạo 100g, muối 1/2 muỗng nhỏ, bột nêm 1/2 muỗng nhỏ. Bồ công anh, kim ngân hoa sắc lấy nước cốt, bỏ bã. Gạo vo sạch, ngâm nước nửa giờ. Bắc nồi lên bếp, đổ nước dùng, nấu sôi, chuyển lửa nhỏ ninh khoảng 1 giờ cho đến khi nhừ thì hoàn tất. Đổ vào nước thuốc nấu chung. Chia 2 lần ăn ấm. 15 ngày là một liệu trình.

Cháo gan dê: Gan dê 150g, gạo 100g, hành, gừng, dầu ăn với mỗi thứ vừa đủ, muối 1/2 muỗng nhỏ. Cách làm: Gan dê rửa sạch, cắt miếng nhỏ. Gạo vo sạch, ninh cháo bằng lửa nhỏ cho đến khi cháo nhừ, gan chín thì hoàn tất. Dùng ăn nóng sáng và chiều lúc bụng đói. Công dụng: Giúp lọc máu, chống ôxy hóa.

Cháo gan dê, món ăn bài thuốc bổ gan.

Canh thịt nạc - hoàng kỳ: Thịt nạc 0,5kg, hoàng kỳ 10g, đậu hà lan 50g, cải thảo 200g, muối vừa đủ, hạt tiêu một ít, nước 1 lít. Cách làm: Thịt nạc rửa sạch cắt lát, chần qua nước sôi rồi vớt ra. Hoàng kỳ rửa sạch, cải thảo rửa sạch cắt lát, đậu hà lan rửa sạch. Đổ nước vào nồi nấu sôi, thêm hoàng kỳ, thịt nạc nấu sôi lại, chuyển lửa nhỏ nấu 1 giờ, thêm cải thảo, đậu hà lan nấu 20 phút, nêm muối, hạt tiêu, ăn lúc nóng. 10 ngày là một liệu trình. Công dụng: Chống ôxy hóa, kích hoạt tế bào miễn dịch.